'Maak van je hart geen moordkuil'

Publicatie over de rol van magnesium in de werking van ons hart.

Tip: deze publicatie is hier te downloaden

Van alle organen weten we medisch gezien misschien wel het meeste van de werking het hart. Maar ondanks overtuigend bewijs wordt bij preventie en behandeling van hart- en vaatziekten de inzet van magnesium nog onvoldoende benut. Welke rol speelt dit mineraal eigenlijk voor ons hart?

U herinnert zich vast nog wel de knappe Zuid-Afrikaanse chirurg Christiaan Barnard. Hij verrichtte op 3 december 1967 in het Groote Schuur Ziekenhuis in Kaapstad de eerste harttransplantatie. Een medische triomf met de allure van een maanlaanding. Sindsdien is het snel gegaan met de letter- lijke en figuurlijke blootlegging van ons centrale orgaan. Tegenwoordig is een open hartoperatie met nieuwe omleidingen een routinematige aangelegenheid en dotteren een klusje voor een assistent. “Het hart is een pomp” is dan ook de ware en tegelijk nuchtere openingszin van de website van de Nederlandse hartstichting. Het lijkt dus een kwestie van goed doorspoelen, de lei- dingen openhouden en mocht er onverhoopt toch een verstopping optreden dan halen we de loodgieter erbij.

De medische werkelijkheid van de cardiovasculaire ziekten, de overkoepelende naam voor ziekte van de kransslagader, hartaanval, pijn op de borst, hartfalen, is echter bij lange na niet zo eenvoudig. Het hart is een complex orgaan, even krachtig en levensbepalend als kwetsbaar, want nog steeds zijn hart en vaat- ziekten één van de belangrijkste doodsoorzaken in de westerse wereld. Behalve aan geneesmiddelen en ingrepen wordt er jaar- lijks dan ook miljoenen voorlichtingsgeld uitgegeven om ze te voorkomen. Vreemd genoeg komt in het veel herhaalde rijtje: gezond lichaamsgewicht, niet roken, weinig drinken, dagelijks bewegen, veel vers fruit en groenten, extra magnesium niet voor.

Natuurlijke blokker

Om te begrijpen waarom magnesium zo essentieel is voor de werking van ons hart kijken we eerst eens naar één van de wezenlijke functies van dit letterlijk en figuurlijk centrale orgaan, namelijk die van energiecentrale. Om de ruim 8000 liter bloed per dag rond te pompen is er nogal wat energie nodig. Die energie wordt geleverd door Adenosinetrifosfaat, beter bekend onder de afkorting ATP. ATP wordt in al onze cellen, dus ook in de hartcellen aangemaakt. Om actief te kunnen worden voor – in dit geval – het rondpompen van bloed, is er een verbinding nodig met een magnesium ion. Zonder magnesium dus geen ac- tief ATP en zonder actief ATP stokt de pompfunctie en is de loodgieter vaak te laat.

Magnesium als calciumblokker

Een ander wezenlijk aspect van magnesium voor het functione- ren van ons hart is die van calciumblokker. Calcium is essentieel voor ons lichaam, maar heeft de vervelende neiging om zich op te hopen met als gevolg kalkvorming in de slagaderen en vaatwanden waardoor het bloed minder kan doorstromen en er verstoppingen dreigen. Voldoende magnesium gaat deze nare eigenschap van calcium tegen en wordt dan ook wel eens een natuurlijke calciumblokker genoemd. Als je te weinig magnesium binnenkrijgt kunnen je spieren, waaronder je hartspier, moeilijker ontspannen en neemt de kans op snelle of onregelmatige hartslag, hoge bloeddruk en plotselinge vernauwing van de hart- en hersenbloedvaten toe, met als meest fatale gevolgen een hartstilstand of een beroerte.

Een hoog cholesterolgehalte kan ook slagaderverkalking veroorzaken en wordt dus terecht gezien als een risico voor hart- en vaatziekten. Maar in plaats van (of verminderde toediening) van statines, het remmende medicijn voor verlaging van uw choles terolwaardes kan ook wat extra magnesium helpen. Magnesium is namelijk nodig voor de regulering van het enzym HMG-CoA- reductase, dat verantwoordelijk is voor de hoeveelheid cholesterol dat wordt gevormd. Magnesium remt dit enzym op een natuurlijke manier, echter niet constant zoals statines doen, waardoor de beschikbaarheid van het op zich nuttige cholesterol stokt. Dit wil zeggen dat magnesium de activiteit van dit enzym naar onze biologische behoefte aan- of uitschakelt. En dat is wel zo prettig, want we hebben cholesterol nodig voor onder andere de vorming en reparatie van celmembranen, geslachtshormonen, stresshormonen en vitamine D. Een van de belangrijkste eigenschappen van cholesterol is dat het nodig is om neurotransmitters te maken die de cellen nodig hebben om met elkaar te kunnen communiceren. Zonder voldoende cholesterol in je lichaam zullen je hersencellen langzaam afsterven.

Vluchten of vechten?

Stress is levensreddend, althans in noodsituaties. Als je schoon- moeder met een geheven bijl voor je neus staat, is het maar goed dat er snel veel calcium in je spiercellen komt waardoor deze samentrekken en je in een ‘split second’ kunt reageren: vluchten of vechten? Deze tijdelijk hoge druk zorgt er niet alleen voor dat je noodsituaties goed kunt hanteren, maar is ook behulpzaam bij het leveren van piekprestaties, bijvoorbeeld bij sport of tijdens een sollicitatiegesprek of een presentatie. Problematischer wordt het als deze gespannen situatie langduriger wordt en het tekort aan magnesium meer structureel: de skeletspieren, bloedvatspieren en de hartspier zullen meer constant aangespannen blijven. Chronische stress, want daar hebben we het dan over, kan vervolgens leiden tot een neerwaartse spiraal waar oorzaak en gevolg door elkaar heen gaan lopen. Stress is een magnesiumkiller, waardoor de verhouding calcium-magnesium nog meer onder druk komt te staan. Nog meer, omdat vanuit ons moderne voedingspatroon het al zeer lastig is om calcium en magnesium in de juiste verhouding binnen te krijgen. Veel mensen zijn uit balans met magnesium aan de verkeerde kant. Als er daarenboven ook nog eens sprake is van chronische stress wordt de balans nog schever, met als gevolg verdere verkramping en stress. Slapeloosheid, depressie, burn out, maar ook hart- en vaatziekten liggen vervolgens op de loer.

Lichaamseigen magnesiumchloride

Magnesium is dus zeer belangrijk bij het voorkomen van hart en vaatziekten en draagt op natuurlijke wijze bij aan het herstel. Zeker als je bedenkt dat veel medicatie een negatieve invloed heeft op onze magnesiumspiegel. Omdat het lastig is om vanuit de voeding voldoende te halen is het nemen van extra magnesium voor veel mensen merkbaar behulpzaam. Voor het nemen van pillen is het toedienen van magnesium via de huid een efficiënt en effectief alternatief gebleken, dat de laatste jaren sterk in opkomst is. Veel mensen geven aan, duidelijk baat te hebben bij het lichaamseigen magnesiumchloride dat via de huid wordt opgenomen. Als bijkomend prettig wordt daarbij ervaren dat het een puur en zuiver natuurproduct is en dat bijvoorbeeld het nemen van een bad of voetenbad, met de oeroude magnesiumkristallen, behalve werkzaam ook nog eens een prettige ervaring is. Ook de toepassingen in de cosmetische producten van Zechsal worden zeer gewaardeerd. Eerlijk, werkzaam en je pikt extra magnesium op zeeniveau mee. Naast aanschaf voor eigen gebruik lenen de producten zich dan ook prima als cadeau. Aan je schoonmoeder bijvoorbeeld.